بسم الله الرحمن الرحیم
تقدیم به:
همه کشاورزان زحمت کش این سرزمین
تشکر وقدردانی
حمدو سپاس خداوند متعال را که توفیق طی نمودن گامی،هر چند کوچک را در راه اعتلای میهن عزیز به ما عنایت فرمود.در اینجا بر خود لازم می دانم از اساتید گرانقدری که زحمت هدایتم در این پایان نامه را، بر عهده گرفتند تقدیر و تشکر نمایم:
جناب آقای دکتر امیر اقسر ، استاد راهنما
جناب آقای دکتر بهروز مینایی، استاد مشاور
با تشکر ویژه از زحمات بی شائبه
جناب آقای دکتر محمدصادق ابراهیم پور
و جناب آقای دکتر علی یوسفی
اعضای محترم هیات علمی دانشگاه صنعتی اصفهان
چکیده:
نه در انقلاب جمعیتی اخیر که همیشه تاریخ، کشاورزی صنعتی راهبردی بوده است. و امروزه در تجهیز صنایع به زنجیره های تامین منسجم، ارتقای عملکرد زنجیره تامین کشاورزی، از اهمیت بالایی برخوردار است.در این تحقیق، با مدل یابی معادلات ساختاری، نقش هر یک ازمولفه های زنجیره تامین، و به ویژه، مدیریت اطلاعات، به عنوان متغیر مستقل این تحقیق، در ارتقای عملکرد زنجیره تامین کشاورزی سنجیده شده است.نتایج حاکی از تاثیر پررنگ مدیریت اطلاعات بر قابلیتهای زنجیره تامین،(هماهنگی به میزان45 در صد،انسجام به میزان 67 در صد و انعطاف پذیری به میزان32 درصد ) بر بهره وری،(به میزان91 درصد) و بالاخره به طور غیر مستقیم بر عملکرد زنجیره تامین کشاورزی،(به میزان81 در صد) است.
کلمات کلیدی:
زنجیره تامین، مدیریت اطلاعات،مدل یابی معادلات ساختاری، هماهنگی،انعطاف پذیری،انسجام،بهره وری، عملکرد.
فهرست مطالب
عنوانصفحه
فصل اول: کلیات تحقیق
1-مقدمه………………………………………………………………………………………..1
2-1 بیان موضوع تحقیق……………………………………………………………………1
3-1 تکامل سیستمهای اطلاعاتی کشاورزی…………………………………………..2
2-1 مدیریت زنجیره تامین کشاورزی………………………………………………… 3
3-1 فناوری اطلاعات در زنجیره تامین کشاورزی…………………………………..4
4-1 رویکرد مدیریت زنجیره ارزش در کشاورزی…………………………………6
5-1مدیریت منبع محور در زنجیره تامین کشاورزی………………………………..8
6-1 اهداف تحقيق…………………………………………………………………………..8
7- 1سوالهاي تحقيق………………………………………………………………………..9
8- 1روش شناسي…………………………………………………………………………..9
1-8-1 روش تحقيق……………………………………………………………………….10
2-8-1 انواع متغيرها……………………………………………………………………….10
3-8-1 جامعه و نمونه آماری……………………………………………………………10
4-8-1 روش هاي گرد آوري اطلاعات…………………………………………..11
5-8-1 روش تجزيه و تحليل داده ها……………………………………………….11
6-8-1 تعريف مفاهيم و واژه هاي تخصصي……………………………………..11
قصل دوم: پیشینه تحقیق
مقدمه………………………………………………………………………………………14
1-2- نظريه مبتني بر منابع…………………………………………………………….14
2-2-روند تکامل سیستمهای اطلاعاتی………………………………………….. 15
1– 2- 2 نسل اول سیستم های اطلاعاتی کشاورزی، مدل سازی…………15
2-2-2-نسل دوم:کشاورزی دقیق…………………………………………………..20
3-2-2 نسل سوم:سیستمهای اطلاعاتی جغرافیایی در کشاورزی دقیق…..22
4-2-2 نسل چهارم :کشاورزی الکترونیک……………………………………..23
5-2-2 نسل پنجم:کشاورزی هوشمند…………………………………………….27
6-2-2 نسل ششم:سیستم های اطلاعاتی جامع با دید کلان…………………28
3-2 کاوش قوانین انجمنی بین سبک های کشاورزی و رفتار مصرف کنندگان سبزیجات بوته ای در ایران ،کاربردی از نسل اول……………………………………….30
1-3-2 داده کاوی در مدیریت ارتباط با مشتری……………………………..30
2-3-2 مدیریت ارتباط با مشتری و صنعت کشاورزی……………………..31
4-3-2 روش شناسی در این مقاله………………………………………………….32
5-3-2 نتایج مطالعه…………………………………………………………………….33
4-2 زنجیره تامین……………………………………………………………………….34
1-4-2 زنجیره تامین به عنوان مزیت رقابتی……………………………………..35
2-4-2 زنجيره تأمين کشاورزی…………………………………………………….37
5-2رویکرد مدیریت زنجیره ارزش……………………………………………….39
1-5-2جهت گیری ارزش در زنجیره تامین محصولات تازه……………….42
2-5-2 نیروهای موثر بر مدیریت زنجیره ارزش…………………………………44
3-5-2 فناوری اطلاعات و دانش محوری منبعی برای افزودن ارزش……..46
4-5-2 فن آوری عاملها و دانش محوری…………………………………………48
6-2- چارچوب نظري تحقيق………………………………………………………..50
1-6-2- مديريت اطلاعات……………………………………………………………53
2-6-2- قابليت هاي زنجيره تأمين…………………………………………………..55
3-6-2- هماهنگي زنجيره تأمين……………………………………………………..56
4-6-2- انسجام و يکپارچگي فعاليت………………………………………………59
5-6-2- اصلاح فرهنگ در زنجیره تامین…………………………………………62
7-6-2- کارايي زنجيره تأمين…………………………………………………………64
8-6-2- عملکرد زنجيره تأمين………………………………………………………..65
فصل سوم: روش شناسی تحقیق
1-3- روش تحقيق………………………………………………………………………….68
2-3- جامعه آماري………………………………………………………………………..70
3-3- نمونه آماري…………………………………………………………………………70
4-3- روش هاي گرد آوري اطلاعات……………………………………………….71
1-4-3- پرسشنامه………………………………………………………………………….72
2-4-3- روش سنجش اعتبارپرسشنامه ها……………………………………………73
5-3- روش تجزيه و تحليل اطلاعات…………………………………………………74
1-5-3- تحليل عاملي……………………………………………………………………..74
2-5-3- مدل يابي معادلات ساختاري………………………………………………..76
1-2-5-3- اصطلاحات مدل يابي معادلات ساختاري……………………………77
2-2-5-3- مراحل مدل معادلات ساختاري…………………………………………78
6-3- سوالات و فرضيه هاي تحقيق…………………………………………………..81
1-6-3- سوالات تحقيق………………………………………………………………….82
فصل چهارم: تجزيه و تحليل داده ها……………………………………………………86
1 -4- آمار توصيفي…………………………………………………………………………86
1-1-4- بررسي وضعيت جمعيت شناختي پاسخ دهندگان……………………….86
2-4-تحلیل عاملی تاییدی…………………………………………………………………87
2-2-4 مدل اندازه گيري متغير اطلاعات (تنها متغير پيش بين تحقيق…………..92
2-4-4- مدل اندازه گيري متغيرهاي قابليتهاي زنجيره تأمين……………………..93
3-4 تحلیل مسیر……………………………………………………………………………….95
1-3-4- تحليل مسير مدل جزيي………………………………………………………….95
4-4- اثرات غيرمستقيم متغير برونزاد مديريت اطلاعات………………………….100
فصل پنجم: جمع بندی و نتیجه گیری
مقدمه…………………………………………………………………………………………..102
1-5- يافته هاي تحقيق در خصوص متغيرهاي اصلي تحقيق…………………..103
1-1-5- قابليت هاي زنجيره تأمين…………………………………………………….104
2-1-5- هماهنگي زنجيره تأمين………………………………………………………104
3-1-5- انسجام زنجيره تأمين…………………………………………………………106
4-1-5- انعطاف پذيري زنجيره تأمين………………………………………………108
5-1-5- فرهنگ زنجيره تأمين……………………………………………………….110
6-1-5- کارايي زنجيره تأمين……………………………………………………….110
7-1-5- عملکرد زنجيره تأمين………………………………………………………111
8-1-5- مديريت اطلاعات…………………………………………………………..113
2-5- يافته هاي تحقيق در خصوص رابطه بين متغيرهاي اصلي تحقيق
1-2-5- فرضيه اصلي اول………………………………………………………….114
2-2-5- فرضيه اصلي دوم…………………………………………………………115
3-2-5- فرضيه اصلي سوم………………………………………………………..116
3-5- نتيجه گيري و پيشنهادات کاربردي…………………………………….117
4-5- محدوديت هاي تحقيق…………………………………………………….121
5-5 پیشنهاداتی برای تحقیقات آتی……………………………………………123
6-5 منابع و مآخذ…………………………………………………………………..125
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 1-2 تکامل سیستم های اطلاعاتی………………………………………………….18
جدول 2-2 تکامل سیستم های اطلاعاتی کشاورزی…………………………………..31
جدول 3-2 برخی گرایشات تحقیقاتی حوزه بازارشناسی در کشاورزی…………34
جدول 4-2 چرخه ارزش در زنجیره تامین های مختلف……………………………..47
جدول 1-4 شاخصهای مور سنجش برای زنجیره تامین کشاورزی……………….87
جدول 2-4 اثرات غیر مستقیم متغیر برون زاد مدیریت اطلاعات…………………100
جدول 1-5 تکامل سیستمهای اطلاعاتی کشاورزی………………………………….121
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
شکل 1-2مراحل تکامل مدیریت زنجیره تامین………………………………………………..38
شکل 2-2 چارچوب نظری تحقیق ……………………………………………………………….54
شکل 1-3 چارچوب نظری تحقیق………………………………………………………………..82
شکل 1-4 مدل انازه گیری متغیر اطلاعات……………………………………………………..92
شکل 2-4 تحلیل مسیر……………………………………………………………………………….95
شکل 3-4 مدل مفهومی…………………………………………………………………………….95
شکل 4-4 تحلیل مسیر کلی……………………………………………………………………….97
شکل1-5 چارچوب نظری تحقیق……………………………………………………………….103
فصل اول:

کليات تحقيق
مقدمه :
وقتی انقلاب صنعتی به عصر کشاورزی سنتی پایان داد، هنوز تولید محور اقتصاد و توسعه بود. اما در رقابت، تولید صنعتی بقای خود را حفظ کرد و رفته رفته کشاورزان هم به تجهیزات کشاورزی مجهز شدند. پس از دوره گذاری که خدمات و تجارت، مزیت رقابتی را رقم می زدند، با اتحاد تولید کننده و تاجر، زنجیره های تامین یکپارچه برنده عرصه رقابت شدند. و امروز در عصر اطلاعات، تشکیل زنجیره تامین یکپارچه نیازمند عنصر حیاتی اطلاعات است. در واقع، در این عصر، کشاورز، تاجر، صنعتگر و … برای بقا نیازمند سیستم های اطلاعاتی استراتژیک خاص خود هستند. سوالی که مطرح می شود این است که نقش انقلاب اطلاعاتی کنونی در ارتقای عملکرد زنجیره تامین محصولات کشاورزی چیست؟
در اين فصل، کليات تحقيق شامل بيان مسأله، هدفهاي تحقيق، روش شناسي تحقيق و مفاهيم و واژه هاي تخصصي مورد بررسي قرار مي گيرد.
1-بیان موضوع تحقیق :
امروزه در هر زنجیره تامین منسجم و موفقی، مدیریت جریان اطلاعات همگام با مدیریت جریان مواد خام، مدیریت مالی، مدیریت موجودی ومدیریت بازار، نیازمند تدوین راهبردهای حوزه کسب و کار می باشد. مساله این است که در تدوین راهبردهای اطلاعاتی، نیازمند رویکردی سراسری هستیم که ملزومات کل زنجیره تامین را، لحاظ کرده باشد. و این امر بر پیچیدگی این مساله می افزاید. بنابراین در این تحقیق با در نظر گرفتن عوامل متعددی که در زنجیره تامین کشاورزی دخیل هستند، مولفه ها ی زنجیره تامین کشاورزی و شاخص های موفقیت هر مولفه، تعیین شده است.مهم ترین نقش آفرینان زنجیره تامین کشاورزی در صنعت کشاورزی، دولت، تامین کنندگان نهاده های کشاورزی، کشاورزان، تجار عمده محصولات کشاورزی، و خرده فروشان هستند.هر یک از این نقش آفرینان در برهه ای از چرخه حیات محصولات، به ایفای نقش می پردازند و البته بعضی نقش آفرینان، چون دولت، در بسیاری از مراحل، حضور موثر دارند.مدیریت جریان اطلاعات، که یکی از اساسی ترین وظایف در زنجیره تامین کشاورزی است، بر عهده همه نقش آفرینان زنجیره تامین است.
مساله اولیه ای که مطرح می شود این است که:شاخص کارایی هر یک از نقش آفرینان، در ایفای نقش اطلاعاتی خود، چیست؟ به بیان دیگر، در زنجیره تامین کشاورزی، برای مدیریت اطلاعات کارا و موثر، چه انتظاراتی از دولت،تامین کنندگان نهاده های کشاورزی، کشاورزان، تجارمیادین میوه و تره بار و خرده فروشان، وجود دارد؟
پاسخی که از رهیافت این تحقیق به دست می آید، معیاری برای سنجش وضعیت اطلاعاتی موجود، در زنجیره تامین کشاورزی است.
به غیر از مولفه مدیریت اطلاعات که متغیر برون زاد و مشاهده گر این تحقیق است، دیگر مولفه های زنجیره تامین کشاورزی از قبیل: انسجام، انعطاف پذیری، هماهنگی، کاهش اتلاف و بهره وری و عملکرد زنجیره تامین، در این تحقیق مورد مطالعه قرار گرفت، تا شاخص های سنجش موفقیت هر یک، شناخته شود.بنابراین از اهم مسائل که تشکیل دهنده موضوع این تحقیق، شناسایی عوامل موثر بر موفقیت مولفه های زنجیره تامین کشاورزی، است.
در ادامه خلاصه ای از هریک از مسائل مطرح در این تحقیق، بیان می شود.
1-1 تکامل سیستم های اطلاعاتی کشاورزی
در کشاورزی ابتدا بیشترین کاربرد کامپیوترها، غیر از کاربردهای عمومی و به طور تخصصی متمرکز بر مدل سازی ها و سپس انواع نسل های سیستم های تصمیم یار بوده است. سیستم های تصمیم یار جهت دسترس پذیر کردن دانش کشاورزی برای کشاورزان و مشاورانشان به وجود آمده اند. با بروز مفهوم مدیریت زنجیره عرضه، سیستم های اطلاعاتی برای بهبود کل زنجیره عرضه با هم یکپارچه شدند و سیستم های اطلاعاتی نظیر 1ERP بروز و ظهور کردند.
با ظهور کشاورزی دقیق2، الکترونیک و کامپیوتر به مدد کشاورزی آمد و ابزارهای اطلاعاتی نظیر حس گرها، ماهواره ها و سیستم های اطلاعات جغرافیایی وارد صنعت کشاورزی شدند.ابزارهای کشاورزی دقیق، نسل جدیدی از سیستمهای مدل سازی و سیستم های تصمیم یار را وارد صنعت کشاورزی کرد.در عصر اینترنت و شبکه های اطلاعاتی، نسل دیگری از سیستم های تصمیم یار، یعنی سیستم های تصمیم یار مبتنی بر وب ظهور کردند.کاربرد عاملها در محیطهای کسب و کار به عرصه کشاورزی و صنایع غذایی هم وارد شد و سیستم های چند عاملی برای پیاده سازی متدولوژی های تجاری زنجیره تامین آماده شدند.در امتداد روند جهانی سازی دولتها و سیاست گذاران کلان هم پا به عرصه سیستمهای اطلاعاتی کشاورزی گذاشتند و اقدام به تاسیس بانکهای داده غول پیکر یکپارچه در سطح قاره و جهان کردند.
2-1 مدیریت زنجیره تامین کشاورزی
جیفورد3 مدیریت زنجیره تامین را رویکردی جامع برای برآوردن نیازهای مصرف کننده از طریق بهبود مداوم فرایندها و ارتباطات پشتیبان توسعه کارا و جریان محصولات و خدمات از تولید کننده به مصرف کننده تعریف می کند.
عناصر کلیدی این تعریف از این قرارند:
1-نیاز برای تجمیع بین شرکت ها
2-تمرکز بر روی مصرف کننده
3-اهمیت ارتباطات
4-دیدگاه سراسری در کل زنجیره تامین
تمام فعالیتهایی که محصول را از مزرعه به سبد خرید خانوار می آورد اجزای زنجیره تامین کشاورزی را تشکیل می دهند: “ از مزرعه به چنگال غذاخوری “ ]1[ ،این فعایتها مشتمل هستند بر:
• تولید(اختصاص زمین،زمانبندی آبیاری،تعیین منابع،انتخاب بذر….)
• برداشت(زمان بندی ومسیربرداشت،منابع،تجهیزات حمل و نقل )
• انبارش (محل وظرفیت انبار، میزان انبارش در هر دوره و …)
• توزیع(انتخاب مد حمل و نقل،مسیر و زمان بندی ارسال و…)
طراحی زنجیره تامین فعالیتی است که تصمیم سازی را با مشخص کردن جایگزین های بالقوه یاری می کندو به سمت اتخاذ بهترین تصمیم بر اساس معیارها و اهداف طراح راهنما می شود.]1[سه مرحله عملیاتی در این جا متصور است:
• طراحی تولید
• کنترل موجودی
• توزیع فیزیکی
این مراحل، نقش مهمی در معماری سیستم های طراحی پیشرفته برای بسته های تجاری بازی می کنند.گرچه این وظایف به طور مستقل در نظام سنتی مدل می شده است ولی امروزه می گویند با مدل سازی هماهنگ این وظایف کارایی زنجیره تامین محصولات کشاورزی را می توان ارتقا داد. ]1[
3-1 فناوری اطلاعات در زنجیره تامین کشاورزی
برای مطالعه شبکه زنجیره تامین محصولات کشاورزی و پیکر بندی شبکه و محصولات آن و زنجیره تامین آن رایج است که فرایندهای ترابری و وضعیت کاربرد فناوری اطلاعات را در بخشهایی چون صنعت فرآوری،کشاورزان و بازار تحلیل می کنند .زنجیره تامین کشاورزی به خاطر ویژگی های خاصش به فن آوری اطلاعات و ارتباطات نیاز حیاتی دارد:
ویژگی های زنجیره تامین کشاورزی و نیاز حیاتی آن به فناوری اطلاعات:
• حساس به زمان بودن عملیات انبار داری و ترابری
• نیاز به ردگیری و نظارت پیوسته محصولات
• تنوع محصولات در تنوع فصول و تنوع شرایط جوی و عدم قطعیت حاصله
• چالش های تجارت جهانی این محصولات
• فشارهای کاهش قیمت و اعمال آن بر تمام خرده فروشان. ]2[
از معمول ترین فن آوری های اطلاعاتی که در این حوزه استفاده می شود عبارتند از:
EDI4 ،MRP5 طرح ریزی نیازمندی های مواد اولیه ،MRPIIطرح ریزی منابع تولید ، ERP ، ]3[
• APS6 زمان بندی و طرح ریزی پیش رفته
تبادل اطلاعات برای بهبود پیش بینی ها و جریان بهبود یافته اطلاعات و مواد در بین گلوگاههای زنجیره حیاتی است.سکوهای جای دهی مبتنی بر وب برای کل شبکه توزیع دسترسی به گزینه های پشتیبانی کم هزینه را فراهم می کند.گزینه هایی در گلوگاه از قبیل خودکارسازی پذیرش سفارش و امکان خرید گروهی جهت کاهش واسطهای ترابری و انبارداری مجازی برای کاهش موجودی. همچنین خودکارسازی، خطاهای فرآیند و شکست های آن را خصوصا در فصول پر تقاضا کم می کند و زمان را برای مشاوره و ارتباط با مشتری باز می کند. این خودکار سازی میتواند از طریق کاتالوگ اینترنتی فروشگاه الکترونیکی که اطلاعات محصول و قیمت و میزان و تاریخ تحویل و تنوع واحدهای تجاری را ارائه می کند، انجام شود. مشکل تعداد زیاد واسطهای مشتری با تناوب زیاد سفارش در اوج تقاضا را با ساختن جریان های اطلاعات برای خطوط تولید و شرکای تجاری می توان کاهش داد. فن آوری اطلاعات مشکل نیاز به موجودی امنیت بالا برای محصولات شیمیایی را که ناشی از عدم قطعیت تقاضاست از طریق پیشنهادات سوق داده شده به سوی باقی مانده موجودی و به اشتراک گذاشتن موجودی و اطلاعاتش حین سطوح زنجیره حل می کند. ( به نوعی موجودی مجازی). ]3[
در واقع تناسب این فن آوری برای مدیریت زنجیره عرضه ناشی از این است که یک زنجیره تامین متشکل از چندین بخش با وظایف چندین مرحله ای است و همین طور یک سیستم چند عاملی متشکل از چندین عامل با وظایف و کاربردهای مختلف است. به علاوه هر موجودیت زنجیره تامین اهداف قابلیتها خاص و وظایف و نقشهای تجاری خود را دارد همان طور که هر عامل در سیستم های چند عاملی نقشها وظایف و تصمیمات خود را دارد. ]3[
4-1 رویکرد مدیریت زنجیره ارزش در کشاورزی
مودی میق7 بحث می کند که رویکرد مدیریت زنجیره تامین به اندازه کافی گسترش و دوربینی ندارد تا نیازهای آینده مصرف کنندگان را دریابد و چگونگی پوشش دادن این نیازها را لحاظ کند به علاوه در برگیرنده مراحل پس از ارائه، پس از ارزیابی و جنبه های ایجاد ارتباط نیست. رویکرد مدیریت زنجیره ارزش، این کمبودها را پوشش می دهد.در تعریف مدیریت زنجیره ارزش ابتدا به تعریف ارزش می پردازیم:مودی میق سه قالب را که به سمت تعریف ارزش می روند معرفی می کند:
1-ارزش مصرف کننده با کاربرد کالا یا خدمت پیوند دارد.
2-ارزش را مشتری ادراک می کند، فروشنده آن را تعیین نمی کند.
3-ارزش مصرف کننده نوعا درگیر توازن بین آنچه مصرف کننده می خواهد و آنچه باید به او داده شود تا از کالا یا خدمت استفاده ببرد، می شود. ]4[
در صنایع غذایی فرصتهای ایجاد زنجیره ارزش را می توان به دو قسمت فرصتهای ترابری و فرصتهای غیر ترابری تقسیم بندی کرد. فرصتهای ترابری از قبیل زنجیره ارزش در حمل و انبارش و انتقال در این فصل به دفعات مورد اشاره قرار گرفته است. اما در مورد فرصت های غیر ترابری کمتر مقالاتی منتشر شده است، فرصتهای غیر ترابری مثل شفافیت اطلاعاتی، ایجاد بازارهای جدید، تجمیع فرایندهای بنگاه. در حالیکه شفافیت اطلاعاتی به طور مداوم افزایش می یابد و بازارهای جدید ایجاد می شوند. ]4[
به خاطر جهانی سازی بازارهای محصولات باغی افزایش چند برابری در پیچیدیگی های ترابری ایجاد کرده است. فسادپذیری این محصولات، زنجیره های تامین را حساس به زمان کرده است. هر بهبودی در قابلیت انبارش و حمل محصولات ارزش تجاری بالایی دارند. و البته این قابلیت ها بدون تبادل دانش بی معنی است. و زمان بندی و کیفیت دانش تبادل شده تعیین کننده ارزش ایجاد شده از طریق انبارش و حمل است. بدون این سیستم ها جریان محصول در حین و بین شرکت ها غیر ممکن است. اطلاعات برای ذخیره ویژگی های محصول، موقعیت آن در زنجیره ارزش در هر لحظه، حالت فرآیندی که محصول را منتقل می کند و ارزش محصول در هر مرحله از زنجیره است. اطلاعات همین طور جهت اتخاذ تصمیم حین زنجیره به کار می آیند. سیستم های اطلاعاتی فرصت اصلی برای بخش ترابری زنجیره تامین جهت پیشرفت و تبدیل به یک زنجیره ارزش است. آینده مدیریت زنجیره ارزش در تعاملش با سیستم های پس از برداشت تحت تاثیر 3 نیرو شکل می گیرد: جهانی سازی، فن آوری و مصرف. ]4[
جهانی سازی: دسترسی به بازارهای جدید و رقابت وسیع تر برای بازار محلی را به وجود می آورد و قدرت تصاحب بازار به کیفیت کل زنجیره ارزش برمی گردد و نه یک شرکت خاص. فن آوری های جدید محصولات غذایی جدید و فرآیندهای جدید و راههای جدید مدیریت اطلاعات را ایجاد می کنند و آنچه که ارزش اعضا را افزایش می دهد باقی می ماند. و آنها که امنیت زنجیره ارزش و سلامتی وبهزیستی اش را افزایش می دهند ایجاد ارزش می کنند. ]4[
5-1 مدیریت منبع محور در زنجیره عرضه کشاورزی
ورنرفلت8 بیان می کند که ديدگاه مبتني بر منابع (منبع محوري)، چگونگي دستيابي شرکت به مزيت رقابتي پايدار از طريق کسب و کنترل منابع را تشريح و پيش گويي مي کند. ]5[
از نظر بارنی9 ديدگاه منبع محوري براين نکته تأکيد دارد که سازمانها با توسعه توانمندي هاي محوري که در تاريخچه و مشتريان سازمان ريشه دارند, مزيت رقابتي پايدار را کسب مي کنند. در رويکرد مبتني بر منابع، سازمان به عنوان سري هاي به هم پيوسته منابع و قابليت هايي که به آساني در بازار خريد و فروش نمي شوند، در نظر گرفته مي شود(راملت و ورنرفلت10).
بنابراين، رقبا نمي توانند اين منابع خاص و بازده مالي ناشي از توانمنديها را کسب نمايند و منابع موثري براي مزيت رقابتي پايدار محسوب مي شوند. منابع شرکت مي توانند شامل داراييهاي ملموس (مانند تجهيزات) و غيرملموس (مانند اطلاعات) باشند که شرکت را قادر به توليد و حمل محصولات و خدمات سازد(پنروس و دیگران11). ديدگاه مبتني بر منابع شرکت بر اهميت “رقابت براي آينده” به عنوان بعدي از ابعاد مزيت رقابتي تأکيد دارد .(همل و پراهالد12) که معمولا در تحليل عملکرد شرکت در مباحث زنجيره تأمين ناديده گرفته مي شود. بر طبق ديدگاه منبع محوري، شرکت نه تنها بايد بر مبناي سودآوري کوتاه مدت و يا رشد در ميان مدت مورد بررسي قرار گيرد، بلکه موقعيت آتي شرکت و منابع مزيت رقابتي از اهميت ويژه اي برخوردار است.(کار و پیرسون13). بنابراين شرکت نيازمند توانمندي هايي است که بتواند دستيابي به مزيت رقابتي و افزايش رقابت پذيري زنجيره تأمين را تقويت کند.[5]
2- اهداف تحقيق:
1- طراحي چارچوب ارتقای عملکرد زنجيره تأمين کشاورزی با رويکرد مبتني بر منابع
2- بررسي اثرفناوری اطلاعات بر عملکردزنجيره تأمين کشاورزی
3- شناسايي شاخص هاي اصلي عملکرد زنجيره تأمين کشاورزی و مديريت اطلاعات
4- ارائه ترکیب صحیح راهبردهای ناب و چابک در زنجیره تامین کشاورزی به کمک فناوری اطلاعات
3-سوالهاي تحقيق:
I) سوال اصلي
با توجه به رويکرد مبتني بر منابع، فناوری اطلاعات چگونه مي تواند عملکرد زنجيره تأمين کشاورزی را افزايش دهد؟
II) سوالهاي فرعي
1- شاخص هاي اصلي عملکرد زنجيره تأمين و مديريت اطلاعات کدامند و اولويت بندي آنها چگونه است؟
2- قابليتهاها و مختصات درونی زنجیره تامین کشاورزی کدامند و شاخص هاي شناسايي و اولويت بندي آنها چگونه است؟
3- شاخص هاي اصلي مديريت اطلاعات کدامند و اولويت بندي آنها چگونه است؟
4-روش شناسي
1-4-1- روش تحقيق
به طور کلي روش‌هاي تحقيق در علوم رفتاري را مي‌توان با توجه به دو ملاک تقسيم کرد.
الف) هدف تحقيق: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردي است.
ب) نحوة گردآوري داده‌ها: از نظر شيوه گردآوري اطلاعات تحقيق توصيفي از نوع همبستگي است.
2-4-1- انواع متغيرها
متغيرهاي وابسته: عملکرد زنجيره تأمين
متغيرهاي مستقل: مديريت اطلاعات
متغيرهاي ميانجي: قابليتهاي زنجيره تأمين و استراتژي هاي زنجيره تأمين
3-4-1- جامعه و نمونه آماری
جامعه آماری این تحقیق شامل کارشناسان مختلف مرتبط با بخشهای مختلف زنجیره تامین محصولات کشاورزی است که عمدتا در وزارت جهاد کشاورزی شاغل هستند: از قبیل کارشناسان ترویج روستایی،کارشناسان گروههای مختلف پژوهشهای اقتصاد کشاورزی،کارشناسان تعاون روستایی واحد بازرگانی و کارشناسان تولیدات گیاهی، و برخی از کشاورزان شهرستان های مراغه ، کاشان و اصفهان. پرسشنامه ای که توسط کارشناسان فوق تکمیل شد مربوط به وضعیت موجود زنجیره تامین محصولات کشاورزی است که با استفاده از روشهاي آماري تحليل خواهد شد. بنابراين نيازمند رعايت قوانين آماري براي تعيين تعداد نمونه است. در خصوص اندازه نمونه، براي تحليل عاملي سئوالات مربوط به متغيرهاي موجود در مدل تحليلي تحقيق، پرسشنامه حاضر که 28سئوال در قالب 7 عامل کلي دارد، حداقل 84 نمونه مورد نياز است. در اين پژوهش 84 نفر ازکارشناسان جهاد کشاورزی و کشاورزان به عنوان نمونه آماري انتخاب شدند.
4-4-1- روش هاي گرد آوري اطلاعات
پس از آنکه بر اساس ماهيت پژوهش و فرضيه هاي آن، طرح پژوهشي انتخاب شد، بايد در مورد روش هاي گردآوري اطلاعات تصميم گرفت. بدين منظور مي توان از روشهاي متعددي براي گردآوري اطلاعات بهره گرفت که اين امر منجر به غناي نتايج پژوهش مي گردد و به آن کثرت گرايي مي گويند14. مهمترين روشهاي گردآوري اطلاعات در اين تحقيق بدين شرح است:
مطالعات کتابخانه‌اي: در اين قسمت جهت گردآوري اطلاعات در زمينه مباني نظري و ادبيات تحقيق موضوع، از منابع کتابخانه‌اي، مقالات، کتابهاي مورد نياز و نيز از اينترنت استفاده شده است.
تحقيقات ميداني: در اين قسمت به منظور جمع‌آوري داده‌ها و اطلاعات براي تجزيه و تحليل از پرسشنامه استفاده شده است.
5-1- روش تجزيه و تحليل داده ها
براي تجزيه و تحليل داده هاي پرسشنامه از آمار توصيفي همچون ميانگين و انحراف معيار و آمار استنباطي همچون آزمون ميانگين يک جامعه آماري15 جهت بررسي مناسب بودن يا نبودن وضعيت متغيرها استفاده مي شود.همچنين براي مشخص نمودن اينكه، آيا پرسشنامه شاخصهاي مورد نظر را اندازه‌گيري مي‌کند، از تحليل عاملي تأييدي استفاده خواهد شد. سپس با توجه به سوالات و فرضيات مطرح شده، در اين تحقيق براي تحليل اطلاعات از روش مدل يابي معادلات ساختاري كه يكي از تكنيك هاي مربوط به ماتريس همبستگي است استفاده خواهد شد.
6-1- تعريف مفاهيم و واژه هاي تخصصي
زنجیره تامین کشاورزی: تمام فعالیتهایی که محصول را از مزرعه به سبد خرید خانوار می آورد اجزای زنجیره تامین کشاورزی را تشکیل می دهند: “ از مزرعه به چنگال غذاخوری “ ]1[. این فعایتها مشتمل هستند بر:
• تولید(اختصاص زمین،زمانبندی آبیاری،تعیین منابع،انتخاب بذر….)
• برداشت(زمان بندی ومسیربرداشت،منابع،تجهیزات حمل و نقل )
• انبارش (محل وظرفیت انبار، میزان انبارش در هر دوره و …)
• توزیع(انتخاب مد حمل و نقل،مسیر و زمان بندی ارسال و…)
مزيت رقابتي پايدار: شرکت زماني به مزيت رقابتي پايدار مي رسد که داراي استراتژي ايجاد ارزشي باشد که بطور همزمان توسط رقباي فعلي يا بالقوه بکارگرفته نمي شوند و همچنين رقبا قادر به کپي کردن مزاياي اين استراتژي نباشند. [5]
رويکرد مبتني بر منابع: ديدگاه مبتني بر منابع، چگونگي دستيابي شرکت به مزيت رقابتي پايدار از طريق کسب و کنترل منابع را تشريح و پيش گويي مي کند.[5]
مديريت اطلاعات: گردش مناسب و انتقال صحيح اطلاعات باعث مي شود تا فرايندها موثر و كاراتر گشته و مديريت آنها آسانتر گردد. مديريت اطلاعات هماهنگ و مناسب ميان شركا باعث خواهد شد تأثيرات فزاينده اي در سرعت، دقت، كيفيت، و جنبه هاي ديگر داشته باشد.[5]
قابليتها: به مجموعه اي از فرايندهاي سازماني (مانند عقد قراردادهاي داخلي و خارجي) و جريانهاي کاري اطلاق مي شود که توانمندي شرکت يا سازمان را حداقل در يک حوزه فعاليت با توانمندي شرکت رقيب در همان حوزه قابل مقايسه يا متمايز مي سازد. تلفيق منسجم و در صورت لزوم، افزاينده قابليتها بايد به عنوان توانمندي محوري سازمان و عاملي در افزايش قابليت رقابت بکار مي رود.
فصل دوم:
پيشينه تحقيق
مقدمه:
صنایع غذایی و کشاورزی، از صنایع مهم و حیاتی هستند و در شرایطی که حدود یک هفتم مردم زمین از گرسنگی رنج می برند اهمیت بیشتری پیدا می کنند. در كشورهاي در حال توسعه، سهم قابل توجهي از توليد ناخالص از آن كشاورزي است ودر صد قابل توجهي از نيروي كار در صنعت كشاورزي مشغولند اما معمولا کم ترین بازگشت سرمایه ها مربوط به کشاورزی است. در حالیکه در کشورهای صنعتی بعضا بزرگترین بنگاههای تجاری، با پس زمینه کشاورزی فعالیت می کنند و از طریق تجمیع کشت با صنعت به قدرتهای اقتصادی مبدل شده انددر واقع غولهای تجاری دنیا از طریق تجمیع طی یک زنجیره ارزش که عمدتا همه یا بیشتر بخشهای زنجیره تامین محصول نهایی را در بردارد به قدرت رقابت بالایی دست یافته اند. امروزه رقابت بين شرکت‌هاي منفرد جاي خود را به رقابت بين زنجيره‌هاي تأمين داده است. چگونگي دستيابي به رقابت پذيري زنجيره تأمين از طریق فناوری اطلاعات موضوعی است که در اين تحقيق مدنظر است. اين فصل، حاوي چهار بخش است:
بخش اول: رويکرد مبتني بر منابع
بخش دوم: مديريت زنجيره تأمين و مدیریت زنجیره ارزش کشاورزی
بخش سوم، فناوری اطلاعات در زنجیره تامین و زنجیره ارزش کشاورزی
بخش چهارم: چارچوب نظري تحقيق
1-2- نظريه مبتني بر منابع:
رويکرد مبتني بر منابع (منبع محوري) به عنوان يكي از نظريه هاي مهم توضيح دهنده وجود تفاوت هاي دايمي در عملكرد شركت ها در رشته مديريت راهبردی ظهور كرده است. پس از عبور از يك دوره مهم توسعه نظري و تكثير نظريه ها در اوايل دهه 1990، منطق اصلي منبع محوري انتشار يافت و بر پژوهشهاي اصلي اين رشته تأثير گذاشت. در همان زمان، منطق مبتني بر منابع شروع به تأثير گذاري نظري نمود وكار اصلي آن در ساير رشته هاي غير از مديريت راهبردی مثل مديريت منابع انساني، بازاريابي، سيستمهاي اطلاعات مديريت، مديريت عمليات وغيره آغاز گرديد. و پس از آن دانش به عنوان یک منبع کلیدی و ریشه ای مطرح شد. تا آنجا که اصطلاحا از رویکرد مبتنی بر دانش نام برده می شود. و مدیریت دانش به عنوان رویکردی برای حفظ مزیت رقابتی سازمان برجسته شده است. در ادامه به موضوع مدیریت دانش در قالب نقش فناوری اطلاعات در بخشهای مختلف زنجیره تامین و زنجیره ارزش می پردازیم. هدف روشن نمودن اهمیت منبع راهبردی دانش در سازمان و چگونگی به جریان انداختن و مدیریت آن است و بدین وسیله سوال اصلی تحقیق دنبال می شود.]5[
2-2-روند تکامل سیستمهای اطلاعاتی:
همزمان با اختراع کامپیوترو همگام با روند تکاملی فناوری اطلاعات رویکرد سازمانها و مشاغل به آن تکامل پیدا کرد به نحوی که ابتدا به عنوان ابزار خودکار سازی فرایندهای سنتی شناخته می شد. اما به تدریج به سطوح بالای مدیریتی در سازمان هم نفوذ کرد.
جدول1-2 :تکامل فناوری اطلاعات و ارتباط آن با مدیریت راهبردی
دوره MainFrame(1950-1970)دوره کامپیوترهای شخصی(1970-1990)دوره اینترنت از 1990 تا کنونفن آوری غالبنرم افزارهای مستقل و تنها با بانک داه های مرکزیریزکامپیوترها-ایستگاههای کاری-نرم افزار های تنها و نرم افزارهای سرویس دهنده-سرویس گیرندهریزکامپیوترهای شبکه ای شده – نرم افزارهای سرویس دهنده-سرویس گیرنده و اینترنت و وب و …سیستم های اطلاعاتیسیستم های پردازش تراکنش سیستم های اطلاعات مدیریت و سیستم های تصمیم یار محدودسیستم های تصمیم یار جامع-سیستم های پشتیبان اجرا-ERP هوش تجاری سیستم خبره-سیستم مدیریت منابع انسانیمدیریت زنجیره تامین-مدیریت ارتباط با مشتری-مدیریت دانش-سیستمهای اطلاعاتی راهبردی-چند عاملی-سیستمهای اطلاعاتی موبایلیانگیزه برای ایجاد سیستم اطلاعاتیکاراییاثر بخشیارزش برای بنگاهارتباط با مدیریت راهبردیاطلاعاتی برای نظارت و کنترل عملیات فراهم می کنداطلاعاتی برای حل مشکلات و پشتیبانی تصمیمات فراهم می کندابتکارات راهبردی را برای انتقال سازمان و بازار پشتیبانی می کند.منبع: ]6[
بوروس والترز16 می گوید: درک چگونگی ایجاد مزیت رقابتی برای بنگاهها از طریق سرمایه گذاری روی IT چالشی برای محققان مدیریت راهبردی است .همان طور که برای محققان سیستمهای اطلاعاتی هم چالش محسوب می شود. ]6[
سیمونز17 با مرور ایده بلوغ نرم افزار، یک مدل تنظیم راهبرد فناوری اطلاعات ارائه کرده است با 5 سطح ]6[ .
• در سطح پایه فناوری اطلاعات تنها نقش پشتیبانی عملیات را دارد و در سطح راهبرد نیست.
• در سطح ارتجالی نیاز برای تنظیم راهبرد فناوری اطلاعات درک شده است اما رویکرد نظام مند وجود ندارد و فناوری اطلاعات، اهداف تجاری را در مبنایی موردی پشتیبانی می کند .تلاشی برای اندازه گیری موفقیت تنظیم راهبرد فناوری اطلاعات نداریم.
• در سطح قابل تکرار: تنظیم راهبرد فناوری اطلاعات در سطح سازمانی لحاظ شده است. گرچه تنها در برخی از واحدهای بنگاه پیاده شده است. معیارهای محدودی برای اندازه گیری موفقیت تنظیم راهبرد فناوری اطلاعات در دسترس است.
• در سطح فرایند تعریف شده : تنظیم راهبرد فناوری اطلاعات به طور نظام مند در کل سازمان با سیاستها و رویه های مناسب پیاده شده است تا به نظارت و سنجش مزایای تنظیم راهبرد فناوری اطلاعات بپردازد.
• در سطح بهینه راهبرد فناوری اطلاعات به طور جامع و مانع با راهبرد تجاری تنظیم شده است در همه سطوح مدیریتی و در همه واحدهای بنگاه. و حتی عملکرد سازمان یک الگوی عملکرد بهینه برای سازمانهای دیگر شده است. سنجش ها و سیستمهای بازخورد برای ارزیابی قرارداشتن سازمان در این سطح به کار می رود.
والترز و تنگ18: به هر حال فناوری اطلاعات و سیستمهای اطلاعاتی مجهز به آن جهت پشتیبانی نیازهای مدیریت راهبردی گسترش یافته اند و هر دو بر توانمند سازی عملی و نظری فرایندهای سازمانی وعملکرد آنها متمرکزند.
نقشهای فناوری اطلاعات در راهبرد ]6[
1-فناوری اطلاعات به عنوان یک منبع
2- فناوری اطلاعات به عنوان مبنایی برای توانمند کردن و خلق قابلیتهای جدید
3- فناوری اطلاعات به عنوان زیر ساختی برای شرکت
4- فناوری اطلاعات به عنوان وسیله ای برای ارتباطات حین و بین شرکت
5- فناوری اطلاعات به عنوان وسیله ای برای پشتیبانی یا افزایش قابلیتهای فعلی سازمان
6- فناوری اطلاعات به عنوان کانال توزیع تولیدات
1 – 2- 2 نسل اول سیستم های اطلاعاتی کشاورزی، مدل سازی:
مدل سازی به اتکای علم ریاضیات سابقه ای بسیار طولانی تر از کامپیوتر دارد اما استفاده از کامپیوتر به قدری در اجرای آن پرکاربرد است که امروز مدل سازی را بدون کامپیوتر تصور نمی کنند.در ابتدا برنامه ریزی ریاضی در اقتصاد کشاورزی بسیار پرکاربرد بود خصوصا با پیشرفت کامپیوترها و مدل سازی های چند رشته ای که مجموعه ای از فاکتورهای مختلف را لحاظ می کردند.
مدلهای اولیه را در دو بخش مدل مزرعه و مدل منطقه ای به لحاظ مقیاس می توان دسته بندی کرد.]7[
مدل سازی مزرعه:
مدل سازی مزرعه به طور خلاصه موضوع تصمیماتی از این دست است که:کشاورز چه فراآورده های دامی یا مزروعاتی تولید کند.و از بین راههای تولید کدام یک را برگزیند.به عنوان مثال کشاورز مکن است تصمیم بگیرد شماری از مزروعات را با توجه به آب و هوا و وضعیت آبیاری زمین و نوع خاکش بکارد ، یا برای مراقبت های حین داشت از قبیل نوع و میزان کود و سموم و علف کش ها تصمیم بگیرد .یا در انتخاب شیوه های مختلف آبیاری مزرعه با توجه به شرایط جوی و … تصمیم بگیرد.برای افزایش منابع از قبیل زمین و آب در مورد گزینه هایی چون اجاره زمین و خرید آب تصمیم بگیرد.و بسیاری تصمیمات دیگر.
مدل سازی ها هم کاربردهای مختلف دارند:
1-شبیه سازی:شبیه سازی پاسخ محصول به تغییرات آبیاری و تغییرات جوی و تغییر محتوای خاک ،شبیه سازی آبیاری، شبیه سازی تغییرات جوی،شبیه سازی فرسایش خاک]29[
کاربردسیستم های اطلاعاتی کشاورزی به صورت منفرد و جهت مدل سازی ایستا و بدون ارتباط با داده های حس گرهای راه دور، کاربردی از نسل اول است. این کاربرد در مزارع هنوز هم رایج است. در زیر چند نمونه ازکارهای انجام شده در این حیطه، ذکر می شود.
• مقایسه تکنیک های تطبیقی برای پیش بینی پاسخ محصول تحت شرایط متفاوت خاک و مدیریت زمین. توسط جی پارک و همکاران19 ]8[، انجام شده است.فرایندهای تصمیم یاری در کشاورزی به مدلهای پاسخ محصول قابل اعتماد جهت ارزیابی اثرات مدیریت زمین نیاز دارند.در حالیکه مدلهای مبتنی بر فرآیند در جوامع مدل سازی ترجیح داده می شوند.این مدلها نقش مهمی را در شناسایی ساختار مخفی فرایندهای رشد محصول در ارتباط با سایر گزینه های مدیریت زمین دارند.این مطالعه قابلیتهای پیش بینی پاسخ محصول تحت تغییرات خاک و مدیریت زمین را به کمک تکنیک های مدلهای خطی کلی ،شبکه های عصبی مصنوعی و درختان رگرسیون، ارزیابی می کند.نتایج حاصل از تکنیک مدلهای خطی کلی از بقیه ضعیف تر بود و درخت رگرسیون از همه قوی تر بود.
سینگل و همکاران20 ]9[، کل تولید چغندر قند را به ناحیه های همگن اقلیمی تقسیم کرده اند و با استفاده از داده های وسیع و نظرات کارشناسان، این ناحیه ها را به عنوان واحدهای شبیه سازی حین سیستم و ورودی مدل به کار می برند.جمع داده های سطحی برای هر اقلیم به دست آمده .آبیاری طبق راهبرد ناحیه ای و با لحاظ محدودیت های کاربرد آب شبیه سازی شده است.شبیه سازی محصول زراعی که در سال جاری رشد می کند با اطلاعات 10 فصل قبل تکمیل شده است.انتخاب فصول بر مبنای دورنمای اقلیمی بوده است.
در دهه 1980 عده زیادی از دانشمندان در دانشگاه وگنینگن21 ، هلند در توسعه و کاربرد مدل های محصولات زراعی در گیر شدند.که خلاصه ای از دستاوردهای آنها را ملاحظه می کنید:
2-2-2-نسل دوم:کشاورزی دقیق
در این نوع کاربرد مفاهیم کشاورزی دقیق از طریق تجهیز و به کارگیری ابزارهای سنجشی، حس گر ها و نرم افزارها پیاده می شود. این نوع پیاده سازی عموما در سطح مزرعه است و در بهبود بخشی از فرایند ها موثر است.این نسل از کشاورزی دقیق به بهینه سازی سراسری نمی پردازد و دید کلان ندارد.
در همین راستا ، مفاهیم سیستم های اطلاعاتی و تصمیم یار هم مورد توجه قرار گرفته اند و برای تدوین سیستم های تصمیم یار تلاشهایی جهت ارائه چهارچوب صورت گرفته است.مقاله زیر نتیجه یکی از این تلاشهاست.
• مدلی از اتخاذ تصمیم و جریان اطلاعات برای کشاورزان اطلاعات گرا . فونتاس22 و همکاران، مدلی مبتنی بر سیستم را در مقاله خود تشریح کردند که فرایند اتخاذ تصمیم کشاورزان را در کارهای عملی اطلاعات گرا و همین طور نقش آن در کشاورزی دقیق را تشخیص می دهد .یک روش شناسی مشارکتی توسعه داده شده است که در آن مدیران مزارع فرایند اتخاذ تصمیم خود را در یک بیانیه تصمیم خلاصه به همراه اطلاعات ضمیمه مورد نیاز تجزیه می کنند.]9[
• دیوید پارسون23 و همکاران، یک سیستم شبیه سازی برای بررسی تعامل دامداری و کشاورزی و منابع طبیعی ارائه کردند.یک مدل تجمیع دام و کشت برای ارزیابی درآمدها .نتایج نشان داد که در سیستم های مختلط در آمد از سیستمهای تخصصی بیشتر است.مدل های مشابه برای آموزش تحلیل سناریو و ارزیابی اثرات قابل توسعه است]10[
• تکنولوژی حس گر ها برای تولید محصولات تخصصی و دقیق اس لی24 و همکاران 2010پرورش محصولات تخصصی متاثر از فاکتورهایی چون حاصل آوری محصول ویژگی های خاک و غنای آن.غنای محصول زراعی حجم سایبان محصول و محتوای آب با شرایط آفات و این فاکتورها می توانند از طریق انواع حسگرها اندازه گیری شوند.]11[
تکنیک های حس گری برای تشخیص زیست توده های محصول و علف های هرز و ویژگی های غنای خاک پیشرفتهایی هستند که می توانند داده های مورد نیاز برای مدیریت خاص محل25، را فراهم کنند.تکنیکهای حس گری برای تشخیص بیماری و وضعیت آبیاری گیاه بر مبنای تعاملات پیچیده بین گیاه و حسگر هستند که آن را برای پیاده سازی در سطح مزرعه پیچیده تر می کند .این تکنیک ها در کشاورزی دقیق کاربرد دارند.]12[
3-2-2 نسل سوم:سیستمهای اطلاعاتی جغرافیایی در کشاورزی دقیق
از ویژگی های این نسل ارتقای مدل سازی ها به سطوح بیرون از مزرعه و حتی بیرون از شهر می باشد. مدل سازی چند مقیاسی که مقیاسهای مختلف از سطح مزرعه تا منطقه گرفته تا مقیاسهای زیست محیطی و اقتصادی اجتماعی را با هم لحاظ می کنند.پیشرفتهای فن آوری که برد تصمیمات را به شدت افزایش داده است.سنسورهای بدون سیم و فن آوری 26 RFID به مدد فرایند ها و روش شناسی های این نسل آمده اند. مدل سازی با پشتیبانی سامانه های اطلاعات جغرافیایی سنجش از دور ،مدل سازی کاربری اراضی ، مدل سازی جهت طراحی کامل مزرعه از مدل سازی های این نسل اند.
این نسل:مديريتي جديد از تخصيص نهاده ها در توليد محصولات زراعي مي باشد كه با به كارگيري سيستم هاي ناوبري ماهواره اي، سخت افزارها، نرم افزارهاي رايانه اي، مديريت نهاده هاي توليد بر اساس ويژگي ها، نيازها و پتانسيل مكاني نقاط مختلف مزرعه با هدف كاهش ضايعات، افزايش درآمد و حفظ محيط زيست اجرا مي گردد.
ابداع و توسعه فن آوري و ابزار تشخيص، سنجش و پردازش تغييرات مكاني ويژگي هاي كمي و كيفي خاك و محصول به كمك سيستم هاي ماهواره اي ناوبري جهاني27، (GNSS) نظير سيستم آمريكايي مكان يابي جهاني28 (GPS)، سيستم روسي ماهواره اي ناوبري جهاني (GLONASS)، ماهواره فرانسوي Spot و يا ماهواره آمريكايي Landsat مجموعه اي توانمند از ابزار و روشهاي مديريت جديدي به نام SSF را فراهم نموده است كه به كشاورز اجازه مي دهد تا تغييرات درون مزرعه اي را سنجش و تحليل نموده و تخصيص نهاده ها را متناسب با استعداد و نياز مختلف مزرعه بهينه سازد.]13[،]21[
در 2004 ژنگ29 و همکاران مدل سازی پیش گویی کننده از محصول ارائه کردند.با تجمیع یک درخت تصمیم با GIS. خروجی درخت تصمیم در مورد پیش بینی سالانه یا فصلی را به GIS می دهیم،GIS در برآورد محصول برای هر هکتار کمک می کند و پیش بینی ها را به فضای خارجی نگاشت می کند.]20[
4-2-2 نسل چهارم :کشاورزی الکترونیک:
در کاربردهای سیستم های اطلاعاتی که متعلق به نسل چهارم است ، قابلیت های ارتباطی و اطلاعاتی عصر اطلاعات در مدل سازی ها هم به کار گرفته شده است و از اینترنت استفاده موثرتری شده است به عنوان مثال:
• برای تدوین سیستم های مدل سازی رویکرد پیمانه ای به کار رفته است.مور30 و همکاران، چهارچوبی سلسله مراتبی برای ارتقای این مدل سازی ها و تدوین پروتکلی جامع، ارائه کرده اند.که مهمترین ویژگی آن استفاده موثرتر از فناوری اطلاعات و31 XML جهت ارتقای هماهنگی و یکپارچگی است.آنها در مقاله خود آورده اند:
“رویکرد پیمانه ای برای شبیه سازی ،مزیتهای بی شماری جهت کاربرد در حوزه کشاورزی دارد.خصوصا استفاده مجدد معادلات مدل ها در محتویات مختلف با واسطهای کاربری مختلف، پیکر بندی ساختار مدلی که برای مساله خاص مناسب باشد و تسهیل همکاری بین تیم های مختلف مدل سازی و کاربرد تبادل پیام با XML این همکاری را فراهم می کند.”]14[
• شبیه سازی مبتنی بر مفهوم شناسی در مدل سازی سیستمهای کشاورزی توسط هواردبک32 و همکاران ارائه شده است.رویکرد مبتنی بر مفهوم شناسی در مدل سازی به کمک وب و ابزارهای طراحی بصری و مفهوم شناسی برای نمایش همه معادلات و نشانه ها جهت تشریح مدل به



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه

پاسخ دهید